Có nên đi Canada không? Góc nhìn thực tế 2025

Có nên đi Canada không? Câu trả lời chính xác nhất là: Tùy thuộc vào chính bạn. Tùy thuộc vào mục tiêu, sự chuẩn bị tài chính và quan trọng nhất là khả năng chấp nhận đánh đổi của bạn. Canada, với thiên nhiên hùng vĩ và xã hội văn minh, là “giấc mơ” của nhiều người, nhưng cũng có thể là một thử thách khắc nghiệt với không ít người khác. Sẽ không có đúng hay sai trong quyết định này, chỉ có sự phù hợp hay không.

Bài viết này, đúc kết từ hơn 10 năm kinh nghiệm đồng hành cùng cộng đồng người Việt tại Canada của Yes Study, sẽ bóc tách cả những gam màu hồng rực rỡ lẫn những mảng xám thực tế, cùng câu chuyện “người thật việc thật” để bạn có cái nhìn toàn cảnh nhất trước khi đưa ra quyết định quan trọng của cuộc đời.

Những lý do khiến Canada trở thành ‘miền đất hứa’ trong mắt người Việt

1. Chất lượng sống hàng đầu thế giới

Không phải ngẫu nhiên mà Canada luôn là cái tên quen thuộc trong các bảng xếp hạng quốc tế về môi trường sống. Đất nước này nổi tiếng với không khí trong lành, tỷ lệ ô nhiễm cực thấp và không gian xanh bao phủ khắp nơi. Bạn có thể dễ dàng bắt gặp những công viên rộng lớn ngay trong lòng thành phố hay những khu bảo tồn thiên nhiên hùng vĩ như Banff hay Jasper chỉ cách khu dân cư vài giờ lái xe.

Theo bảng xếp hạng mới nhất của U.S. News & World Report năm 2024-2025, Canada xếp thứ 5 thế giới về chất lượng cuộc sống, sau Đan Mạch, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Na Uy. Xếp hạng này dựa trên các yếu tố như giáo dục công lập chất lượng cao, hệ thống y tế phát triển, thị trường việc làm tốt, bình đẳng thu nhập, ổn định kinh tế và chính trị. Canada vẫn duy trì vị trí cao nhờ danh tiếng toàn cầu về các hệ thống xã hội mạnh mẽ.

2. Hệ thống giáo dục và y tế công được chính phủ tài trợ

• Giáo dục: Một trong những phúc lợi lớn nhất khi trở thành Thường trú nhân (PR) là con cái bạn (dưới 18 tuổi) sẽ được hưởng nền giáo dục công lập miễn phí hoàn toàn đến hết lớp 12. Ngay cả khi lên Đại học/Cao đẳng, mức học phí dành cho PR cũng chỉ bằng khoảng 1/3 so với du học sinh quốc tế, giúp giảm gánh nặng tài chính đáng kể cho các bậc phụ huynh.
• Y tế: Hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân (Universal Healthcare) là niềm tự hào của Canada. Người dân và thường trú nhân được chi trả hầu hết các chi phí y tế thiết yếu thông qua bảo hiểm y tế tỉnh bang. Từ việc thăm khám bác sĩ gia đình, xét nghiệm cho đến các ca phẫu thuật phức tạp tại bệnh viện đều được miễn phí, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng.

Xem thêm: Hệ thống giáo dục Canada: Tổng quan và Cập nhật mới nhất

3. Cơ hội việc làm rộng mở và chính sách định cư hấp dẫn

Trong khi nhiều quốc gia phát triển đang siết chặt cửa nhập cư, Canada lại đi ngược dòng. Đối mặt với tình trạng già hóa dân số và thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng, chính phủ liên bang và các tỉnh bang liên tục đưa ra các chính sách định cư cởi mở để thu hút lao động có tay nghề.

Theo kế hoạch nhập cư được công bố bởi Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC), quốc gia này đặt mục tiêu chào đón khoảng 500,000 thường trú nhân mới mỗi năm trong giai đoạn 2025-2026. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các kỹ sư, nhân viên y tế hay thợ lành nghề từ Việt Nam có thể tìm kiếm cơ hội định cư thông qua các chương trình như Express Entry hay Đề cử tỉnh bang (PNP).

4. Môi trường đa văn hóa, tôn trọng sự khác biệt

Canada được mệnh danh là “quốc gia của những người nhập cư”, nơi chủ nghĩa đa văn hóa không chỉ là lời nói mà là chính sách quốc gia. Tại các thành phố lớn như Toronto hay Vancouver, bạn sẽ thấy sự hòa quyện của hàng trăm nền văn hóa khác nhau. Đối với người Việt, điều này đồng nghĩa với việc bạn sẽ dễ dàng tìm thấy những khu chợ Á, những quán phở quen thuộc và cộng đồng đồng hương đông đảo. Sự cởi mở và tôn trọng khác biệt giúp người mới đến vơi đi nỗi nhớ nhà và cảm thấy được chào đón, ít bị phân biệt đối xử hơn so với nhiều quốc gia khác.

Góc khuất và những ‘đánh đổi’ bạn cần biết trước khi quyết định

1. Cú sốc tài chính: Chi phí sinh hoạt và nhà ở đắt đỏ

Đừng để những mức lương “ngàn đô” làm lóa mắt, vì chi phí sinh hoạt tại Canada cũng đắt đỏ tương xứng, thậm chí là một cú sốc với người mới. Gánh nặng lớn nhất chính là chi phí thuê nhà. Tại các đô thị lớn, tiền thuê nhà có thể “ngốn” tới 40-50% thu nhập hàng tháng của bạn.

Theo dữ liệu từ rentals.ca cập nhật năm 2024, giá thuê trung bình cho một căn hộ 1 phòng ngủ ở Vancouver đã vượt mốc 2,700 CAD và ở Toronto là khoảng 2,500 CAD. Dưới đây là bảng so sánh ước tính để bạn dễ hình dung:

2. Thị trường việc làm: Bằng cấp Việt Nam và áp lực “làm lại từ đầu”

Một thực tế phũ phàng mà nhiều người Việt phải đối mặt là bằng cấp và kinh nghiệm dày dặn tại Việt Nam thường không được công nhận hoàn toàn tại Canada. Đặc biệt là với các ngành nghề được quản lý (regulated professions) như Y tá, Kỹ sư, Luật sư hay Giáo viên, việc chuyển đổi bằng cấp đòi hỏi quy trình thi cử và học lại rất tốn kém thời gian.

Chính vì vậy, không hiếm gặp những câu chuyện thạc sĩ, trưởng phòng tại Việt Nam phải chấp nhận làm các công việc tay chân như phục vụ, lái xe hay làm trong hãng xưởng (factory) trong thời gian đầu để mưu sinh. Từ góc độ chuyên gia, Yes Study luôn khuyên các bạn nên tìm hiểu kỹ về quy trình thẩm định bằng cấp (ECA) và tâm lý sẵn sàng “quên đi hào quang cũ” để bắt đầu lại từ con số không.

3. Rào cản vô hình: Sự cô đơn và khác biệt văn hóa

Nếu tài chính là áp lực hữu hình, thì sự cô đơn là “sát thủ vô hình” bào mòn tinh thần người nhập cư. Cảm giác một mình đối mặt với bốn bức tường trong mùa đông lạnh giá, thiếu vắng những buổi cà phê tán gẫu cùng bạn bè hay những bữa cơm sum họp gia đình dịp lễ Tết là một thử thách tâm lý cực lớn.

Bên cạnh đó, văn hóa giao tiếp tại Canada đề cao sự độc lập và riêng tư (Privacy). Người hàng xóm có thể rất lịch sự chào hỏi nhưng hiếm khi thân thiết như văn hóa “tối lửa tắt đèn có nhau” ở Việt Nam. Cảm giác lạc lõng, “sốc văn hóa” ngược là điều mà ai cũng phải trải qua trong 1-2 năm đầu.

4. Những thực tế khác: Thời tiết khắc nghiệt và hệ thống y tế chờ đợi lâu

• Mùa đông khắc nghiệt: Mùa đông Canada kéo dài từ 5-6 tháng với tuyết phủ trắng xóa và nhiệt độ thường xuyên xuống dưới -20°C, thậm chí -30°C. Với những người sinh ra ở xứ nhiệt đới, việc thích nghi với cái lạnh cắt da và những ngày thiếu ánh nắng mặt trời (dễ gây trầm cảm mùa đông – SAD) là một nỗ lực lớn về cả thể chất lẫn tinh thần.
• Hệ thống y tế quá tải: Mặc dù miễn phí, nhưng điểm yếu lớn nhất của y tế công Canada là thời gian chờ đợi (Wait times). Việc tìm được một bác sĩ gia đình nhận bệnh nhân mới có thể mất hàng tháng trời. Đối với các ca khám chuyên khoa hay phẫu thuật không khẩn cấp (như thay khớp, mổ mắt…), bệnh nhân có thể phải chờ từ 6 tháng đến cả năm là chuyện bình thường.

Xem thêm: Khí hậu ở Canada : 4 mùa trong năm

Hành trình của anh Nam – Từ quản lý tại Việt Nam đến khởi đầu mới ở tuổi 35

Bối cảnh tại Việt Nam: Sự nghiệp ổn định và quyết định bước ngoặt

Anh Nam (35 tuổi) từng là Trưởng phòng Marketing cho một tập đoàn tiêu dùng lớn tại TP.HCM. Với mức lương “nghìn đô”, nhà xe đầy đủ và mạng lưới quan hệ rộng rãi, cuộc sống của anh là mơ ước của bao người. Tuy nhiên, mong muốn mang lại cho hai con nhỏ một môi trường giáo dục ít áp lực và cơ hội phát triển toàn diện đã thôi thúc vợ chồng anh đưa ra quyết định táo bạo: Từ bỏ tất cả để định cư Canada theo diện tay nghề.

Những thử thách đầu tiên: “Vỡ mộng” và hành trình tìm lại chính mình

Đặt chân đến Toronto, thực tế phũ phàng nhanh chóng ập đến:

• Cú sốc nghề nghiệp: Tấm bằng Thạc sĩ và 10 năm kinh nghiệm quản lý của anh không giúp anh tìm được việc văn phòng. Các nhà tuyển dụng đều yêu cầu “Canadian Experience” (Kinh nghiệm làm việc tại Canada). Anh buộc phải nhận công việc bán hàng tại một siêu thị với mức lương tối thiểu để trang trải hóa đơn.
• Áp lực tài chính: Tiền tiết kiệm “bốc hơi” nhanh chóng do giá thuê nhà cao ngất ngưởng. Hai vợ chồng phải chi li từng đồng, cắt giảm mọi nhu cầu giải trí.
• Khủng hoảng tâm lý: Sự mệt mỏi sau những ca làm việc chân tay, nỗi nhớ nhà và cảm giác “mất giá trị bản thân” khiến anh nhiều đêm tự hỏi: “Liệu mình có sai lầm không?”.

Bước ngoặt và sự thích nghi: Tìm ra con đường mới

Không chấp nhận bỏ cuộc, anh Nam quyết định thay đổi chiến lược. Anh dùng phần tiền dự phòng cuối cùng để đăng ký một khóa học Post-Graduate Certificate (Chứng chỉ sau đại học) 1 năm về Digital Marketing tại Seneca College. Khóa học này không chỉ giúp anh cập nhật kiến thức chuẩn Bắc Mỹ mà quan trọng hơn là cơ hội thực tập (Co-op) và kết nối (Networking).

Sau khi tốt nghiệp, nhờ sự giới thiệu của giảng viên, anh tìm được vị trí chuyên viên Marketing tại một công ty công nghệ tầm trung. Dù vị trí thấp hơn nhiều so với thời ở Việt Nam, nhưng mức lương đủ sống thoải mái và môi trường làm việc cân bằng, tôn trọng (kết thúc lúc 5h chiều, không OT) đã giúp anh tìm lại niềm vui. Giờ đây, nhìn các con hạnh phúc đến trường mỗi ngày, anh biết sự đánh đổi của mình đã bắt đầu đơm hoa kết trái.

Vậy, ai là người thực sự phù hợp với cuộc sống ở Canada?

Qua câu chuyện của anh Nam, có thể thấy Canada không phải thiên đường trải đầy hoa hồng. Sự thành công phụ thuộc rất lớn vào sự chuẩn bị và tâm thế của mỗi người.

Bạn sẽ phù hợp nếu:

• Tài chính vững vàng: Có khoản dự phòng đủ sống 6-12 tháng đầu mà không cần đi làm ngay.
• Kỹ năng chuyên môn tốt: Thuộc các nhóm ngành đang “khát” nhân lực (IT, Y tế, Kỹ thuật, Thợ lành nghề).
• Tâm thế “Ly nước rỗng”: Sẵn sàng học hỏi, chấp nhận làm lại từ đầu ở vị trí thấp hơn và không ngại khó khăn.
• Ưu tiên tương lai con cái: Sẵn sàng hy sinh sự nghiệp cá nhân để đổi lấy môi trường giáo dục và sống tốt hơn cho thế hệ sau.

Bạn cần cân nhắc kỹ nếu:

• Đang có sự nghiệp rực rỡ, vị trí cao tại Việt Nam và không chấp nhận làm việc ở vị trí thấp hơn.
• Là người hướng ngoại, gắn bó sâu sắc với gia đình lớn và sợ sự cô đơn.
• Tài chính hạn hẹp và khả năng tiếng Anh còn hạn chế.

Câu hỏi thường gặp về Canada

Cần chuẩn bị bao nhiêu tiền để đi Canada?

Con số này rất linh hoạt tùy theo diện đi (du học hay định cư) và thành phố bạn chọn. Tuy nhiên, một quy tắc an toàn là bạn nên có khoản dự phòng đủ trang trải chi phí sinh hoạt cho cả gia đình trong ít nhất 6-12 tháng đầu (khoảng 20,000 – 40,000 CAD) để không bị áp lực phải đi làm ngay lập tức khi chưa ổn định.

Qua Canada có dễ xin việc không?

Vừa dễ vừa khó. Dễ nếu bạn làm trong các ngành thiếu hụt nhân lực, có tay nghề cao và tiếng Anh tốt. Khó nếu ngành của bạn bão hòa hoặc yêu cầu chứng chỉ hành nghề địa phương khắt khe. Việc học thêm các khóa ngắn hạn và xây dựng Networking là chìa khóa quan trọng nhất để tìm được việc làm ưng ý.

Mùa đông ở Canada có thực sự đáng sợ không?

Lạnh là sự thật, nhưng không đáng sợ như bạn tưởng tượng. Hệ thống sưởi (Heating) ở Canada cực kỳ tốt, luôn duy trì nhiệt độ trong nhà và phương tiện công cộng ở mức 20-22°C. “Không có thời tiết xấu, chỉ có quần áo không phù hợp”. Chỉ cần trang bị đủ áo ấm chuyên dụng, bạn sẽ nhanh chóng thích nghi và thậm chí yêu thích các hoạt động trượt tuyết mùa đông.

Kết luận

Quyết định đi Canada là một hành trình mang tính cá nhân sâu sắc, không có công thức chung cho tất cả. Nó đòi hỏi lòng dũng cảm để bước ra khỏi vùng an toàn, sự kiên trì để vượt qua những ngày tháng chông gai đầu tiên và một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt. Câu chuyện của anh Nam là minh chứng cho thấy hành trình này có cả nước mắt và nụ cười, nhưng quả ngọt sẽ đến với những ai không bỏ cuộc.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hình dung rõ nét hơn về bức tranh “Được và Mất”. Nếu bạn cảm thấy mình thấp thoáng trong câu chuyện trên và cần một người đồng hành để phân tích sâu hơn về hồ sơ cụ thể của mình, đội ngũ chuyên gia của Yes Study với kinh nghiệm thực tế tại Canada luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng bạn xây dựng một lộ trình vững chắc nhất.

Xem thêm:

• Sang Canada kết hôn theo visa du lịch
• Định Cư Canada Cho Cả Gia Đình 2026

Andy Luu

Andy Luu là chuyên gia tư vấn du học Canada và Úc tại Yes Study với hơn 10 năm kinh nghiệm, giúp hàng trăm học sinh Việt Nam thành công chinh phục học bổng, visa và định cư.